- Art. 286 k.k. – przestępstwo oszustwa.
- Kiedy dłużnik nie płacąc, wypełnia przesłanki czynu zabronionego?
Zanim wierzyciele kierują sprawę do windykacji, często mówią wprost: „Zostałem oszukany”. Padają słowa: „Wziął towar i nie zapłacił”, „Przez dwa miesiące świadczyłem usługi, a teraz słyszę tylko wymówki o trudnej sytuacji i obietnice spłaty w bliżej nieokreślonej przyszłości”. Takie historie słyszymy regularnie. Pojawia się więc pytanie – czy samo niewywiązanie się z płatności wystarczy, aby uznać działanie dłużnika za przestępstwo? A jeśli tak, to w jakich dokładnie przypadkach? Odpowiedź wcale nie jest oczywista, a jej poznanie może być kluczowe dla każdego, kto mierzy się z nierzetelnym kontrahentem.
Windykacja
Sprzedaż wierzytelności
Windykacja B2B
Art. 286 k.k. – przestępstwo oszustwa.
Zgodnie z brzmieniem art. 286 § 1 kodeksu karnego: „Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.”
Oszustwo stanowi szczególny typ przestępstwa przeciwko mieniu. Polega na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Sprawca może to zrobić, wprowadzając pokrzywdzonego w błąd, wyzyskując istniejący błąd albo wykorzystując niezdolność do właściwego pojmowania podejmowanych działań. W doktrynie podkreśla się, że rozporządzenie mieniem obejmuje każdą dyspozycję majątkową. Może ona wywoływać skutki rzeczowe lub obligacyjne. Oznacza to wszelkie czynności, które prowadzą do zmiany stanu majątkowego. W szczególności chodzi o zmianę we władaniu mieniem pomiędzy dysponentem a sprawcą przestępstwa. Do takich sytuacji zaliczamy brak otrzymania oczekiwanego ekwiwalentu świadczenia albo uzyskanie świadczenia niewspółmiernego do własnego świadczenia. Przykładem jest nabycie rzeczy lub prawa o niższej niż oczekiwana wartości. Niekorzystne rozporządzenie mieniem obejmuje także utratę przyszłych przychodów. Wliczamy tu każde inne pogorszenie sytuacji majątkowej pokrzywdzonego. Może to być zmniejszenie szans na zaspokojenie roszczeń w przyszłości, odroczenie terminu spłaty długu, przesunięcie terminu jego przymusowej egzekucji albo ustanowienie niepełnowartościowego zabezpieczenia długu.
Kiedy dłużnik nie płacąc, wypełnia przesłanki czynu zabronionego?
Organ ścigania powinien stwierdzić wystąpienie przestępstwa z art. 286 § 1 k.k., gdy ustali, że wierzyciel jako pokrzywdzony dokonał niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Dochodzi do tego, gdy dłużnik wprowadził go w błąd, zapewniając o zapłacie za towar mimo braku środków. Oszustwem będzie więc zawarcie umowy bez poinformowania kontrahenta o braku realnych możliwości jej wykonania, zwłaszcza gdy sprawca wie, że nie zapłaci ceny lub wynagrodzenia. W orzecznictwie podkreśla się, iż dla bytu przestępstwa bez znaczenia pozostaje, czy pokrzywdzony mógł lub powinien zweryfikować twierdzenia sprawcy. Nie ma znaczenia nawet to, że przy zachowaniu minimalnej staranności wykryłby błąd. Innymi słowy, wierzyciel nie ma obowiązku badać sytuacji finansowej kontrahenta przy zawieraniu umowy. To na dłużniku spoczywa obowiązek ujawnienia, że nie jest w stanie wywiązać się z zobowiązań.
Wykrycie takiego przestępstwa najczęściej następuje dopiero po zakończeniu postępowania cywilnego o zapłatę i po rozpoczęciu egzekucji z majątku dłużnika. Na tym etapie Komornik Sądowy ustala, kiedy u dłużnika pojawiły się zatory płatnicze. Sprawdza też, czy wystąpiły one jeszcze przed podpisaniem umowy i czy dłużnik powinien był poinformować o nich wierzyciela.
Jeżeli interesuje Państwa sposób dochodzenia roszczeń na drodze karnej od nielojalnych kontrahentów, zapraszamy do kontaktu.
Chcesz odzyskać swój dług drogą karną?
FAQ
- Czym jest przestępstwo oszustwa w kontekście niepłacenia długu?
Przestępstwo oszustwa związane z niepłaceniem długu polega na wprowadzeniu w błąd lub wykorzystaniu błędu lub niezdolności do należytego pojmowania działań drugiej strony w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez dłużnika. - Kiedy przestępstwo oszustwa ma miejsce w przypadku niespłacenia długu?
Przestępstwo oszustwa może wystąpić, gdy dłużnik, mając świadomość swojej trudnej sytuacji finansowej, nie informuje wierzyciela o braku możliwości spłaty długu i zawiera umowę w związku z tym. - Co oznacza „niekorzystne rozporządzenie mieniem”?
Niekorzystne rozporządzenie mieniem oznacza każdą dyspozycję majątkową, która prowadzi do zmiany stanu majątkowego, takie jak pozbawienie w przyszłości przychodów lub innych zmian majątkowych.
